AK Parti Çorum Milletvekili Av. OÄŸuzhan Kaya tarafından verilen Nükleer Düzenleme Kanunu Teklifi, TBMM Genel Kurulunda kabul edildi.

Milletvekili OÄŸuzhan Kaya’nın da meclis kürsüsünden gerekçeli bir ÅŸekilde açıklamasını yaptığı 314 sayılı Nükleer Düzenleme Kanun teklifinin yasalaÅŸması, özellikle de milli enerji bakımından büyük önem taşıyor.

Kanunla, nükleer enerji ve iyonlaÅŸtırıcı radyasyona iliÅŸkin faaliyetler üzerinde düzenleme, deÄŸerlendirme, yetkilendirme, denetleme faaliyetleri ve yaptırımları uygulayabilme yetkisini haiz Nükleer Düzenleme Kurumunun yetki, sorumlulukları ile nükleer zararlar hakkında hukuki sorumluluÄŸu belirleniyor.

Nükleer enerji ve iyonlaÅŸtırıcı radyasyona iliÅŸkin faaliyetler ve bu faaliyetlerle ilgili kiÅŸi, tesis, cihaz ve maddeler de düzenleme kapsamında yer alacak.

Nükleer zararlara iliÅŸkin hukuki sorumluluk hükümlerinin uygulanmasında yer verilmeyen tanımlar konusunda Paris SözleÅŸmesi'nde yer alan tanımlar esas alınacak.

 

GENEL Ä°LKELER

Düzenlemeyle nükleer enerji ve iyonlaÅŸtırıcı radyasyona iliÅŸkin yürütülecek faaliyetler konusunda genel ilkeler de belirleniyor.

Nükleer enerji ve nükleer maddelerle ilgili herhangi bir faaliyeti yürütecek gerçek veya tüzel kiÅŸiler, Türkiye'nin taraf olduÄŸu nükleer güvence ile ilgili uluslararası anlaÅŸma ve sözleÅŸmelere uymakla yükümlü olacak.

Çalışanların, halkın, çevrenin ve gelecek nesillerin radyasyona maruz kalma riskini içeren her türlü faaliyette; faaliyetin bireysel veya toplumsal açıdan fayda saÄŸlaması, faaliyet nedeniyle maruz kalınabilecek radyasyon dozlarının mümkün ve makul olan en düÅŸük düzeyde tutulması, bu radyasyon dozlarının Nükleer Düzenleme Kurumunca belirlenen doz sınırlarını aÅŸmaması ilkeleri esas alınacak.

Nükleer enerji ve radyasyona iliÅŸkin faaliyetler ile bu faaliyetlerle ilgili kiÅŸi, tesis, cihaz ve maddeler güvenlik, emniyet ve nükleer güvence açısından düzenleyici kontrole tabi olacak. Düzenleyici kontrole iliÅŸkin verilecek muafiyetler ile bu muafiyetlerin sınır ve koÅŸulları, güvenlik ve emniyetle ilgili gerekleri karşılayacak ÅŸekilde, dereceli yaklaşım esas alınarak Nükleer Düzenleme Kurumunca yönetmelikle belirlenecek.

Düzenleme kapsamındaki faaliyetlerde güvenlik ve emniyet, öncelikli olarak saÄŸlanacak.

Çalışanların, halkın, çevrenin ve gelecek nesillerin radyasyona maruz kalması riskini doÄŸuracak her türlü faaliyete iliÅŸkin bu riskten etkilenebilecek kiÅŸilerin bilgilendirilmesi esas olacak.

 

YETKÄ°LENDÄ°RME VE DENETÄ°M

Nükleer enerji ve iyonlaÅŸtırıcı radyasyona iliÅŸkin faaliyetler, Nükleer Düzenleme Kurumuna bildirimde bulunulmaksızın veya kurumdan yetki alınmaksızın yürütülemeyecek. Bu faaliyetleri yürütmek isteyen gerçek veya tüzel kiÅŸiler Nükleer Düzenleme Kurumuna baÅŸvuracak. Kurum güvenlik veya emniyetle ilgili ilkeleri esas alarak bildirim veya yetkilendirme gerektiren faaliyetleri belirleyecek.

 

Nükleer Düzenleme Kurumundan nükleer tesis, radyasyon tesisi, radyoaktif atık tesisi iÅŸletmek ve radyasyon uygulamalarını yürütmek için lisans alınacak. Kurumdan yalnızca Türkiye Cumhuriyeti vatandaÅŸları veya Türkiye Cumhuriyeti mevzuatına göre kurulmuÅŸ tüzel kiÅŸiler lisans alabilecek.

Nükleer Düzenleme Kurumundan nükleer tesis, radyasyon tesisi, radyoaktif atık tesislerinin inÅŸa edilmesi, iÅŸletmeye alınması, iÅŸletmeden çıkarılması, yeniden iÅŸletmeye geçilmesi ile tesiste güvenlik ve emniyeti ilgilendiren deÄŸiÅŸiklik yapılması için izin alınacak.

Ayrıca radyoaktif maddelerin ihracatı, ithalatı, taşınması, transit geçirilmesi, nükleer güvence kapsamında, nükleer alanda kullanılmak için özel tasarımlanmış veya hazırlanmış madde, malzeme, ekipman, sistem, bileÅŸen ve ilgili teknoloji ile nükleer çift kullanımlı madde, malzeme, ekipman, sistem, bileÅŸen ve ilgili teknolojinin ihracatı; nükleer güvence kapsamında kurum tarafından belirlenen madde, malzeme, ekipman, sistem, bileÅŸen veya ilgili teknolojinin ithalatı ile güvenlik, emniyet ve nükleer güvence dikkate alınarak kurum tarafından belirlenen diÄŸer faaliyetler için izin alınması zorunlu olacak.

Düzenleme kapsamındaki faaliyetlere iliÅŸkin Nükleer Düzenleme Kurumunca belirlenen faaliyetlerde görev alacak personele radyasyondan korunmaya yönelik eÄŸitim veren tüzel kiÅŸiler, radyasyondan korunmaya yönelik hizmet verecek kiÅŸiler, faaliyetlerde görev alacak personel, ekipman imalatı yapan kiÅŸiler ile üçüncü taraf gözetimi yapan ÅŸirketler için kurumdan yetki belgesi alınacak.

Nükleer Düzenleme Kurumu, yetkilendirilen kiÅŸilere diÄŸer kiÅŸiler tarafından verilecek hizmetler veya güvenlik, emniyet ve nükleer güvenceye etki edebilecek diÄŸer faaliyetler için yetki belgesi alma yükümlülüÄŸü getirebilecek.

Kurum yetkilendirdiÄŸi bir faaliyet için güvenlik, emniyet ve nükleer güvenceye iliÅŸkin uyulması gereken koÅŸullar da dahil olmak üzere gerekli yetki koÅŸullarını belirleyecek.

Kurum tarafından verilen lisans, izin ve yetki belgesi devredilemeyecek.

Bildirimlere ve yetkilendirmelere iliÅŸkin süreçler, yetkilendirme koÅŸulları, baÅŸvuru, yetkilerin kapsamı ve geçerlilik süreleri ile yetkinin yenilenmesi, kısıtlanması, askıya alınması, iptali veya daha önce yetkilendirilmiÅŸ bir faaliyet için baÅŸka bir kiÅŸinin yetkilendirilmesine iliÅŸkin konular, Nükleer Düzenleme Kurumunca ilgili bakanlıkların görüÅŸü alınarak yönetmelikle belirlenecek.

 

SORUMLULUK YETKİLENDİRİLEN KİŞİYE AİT OLACAK

Yetkilendirilen tüzel kiÅŸiler, verilen yetkinin koÅŸulları kapsamında her türlü sorumluluk kendilerinde olmak üzere faaliyet sırasında radyasyondan korunma, güvenlik ve emniyeti saÄŸlayacak.

Bir faaliyetin yürütülmesinde güvenlik, emniyet ve nükleer güvencenin saÄŸlanmasında asıl sorumluluk yetkilendirilen kiÅŸiye ait olacak. Verilen yetkinin koÅŸullarına ve mevzuata uymak, düzenleyici kontrol altında olmak veya yükümlülüklerini yerine getirmek üzere görevlendirme yapmak, hizmet almak yetkilendirilen kiÅŸinin sorumluluÄŸunu azaltmayacak veya ortadan kaldırmayacak.

Yetkilendirilen kiÅŸiler, faaliyete iliÅŸkin yükümlülükleri sona ermeden, faaliyetin yürütüldüÄŸü yeri veya tesisi, nükleer maddeyi, radyoaktif kaynağı veya radyoaktif atığı sahipsiz kalacak ÅŸekilde terk edemeyecek.

Yetkilendirilen kiÅŸinin sorumlulukları, düzenleyici kontrolden çıkarılma ile sona erecek. Yetkilendirilen kiÅŸinin iÅŸi bırakması, yetkisinin kısıtlanması, askıya alınması ya da iptal edilmesi ve benzeri durumlar sorumluluÄŸunu ortadan kaldırmayacak.

 

ONAY

Nükleer tesisler, radyasyon tesisleri veya radyoaktif atık tesislerinin kurulacağı saha Nükleer Düzenleme Kurumu onayına tabi olacak. Kurum, faaliyetlere iliÅŸkin radyasyondan korunma, güvenlik, emniyet ve nükleer güvenceyi dikkate alarak onaya tabi baÅŸka hususlar belirleyebilecek.

Nükleer Düzenleme Kurumu; çalışanların, halkın, çevrenin ve gelecek nesillerin radyasyondan korunmasına etki edebilecek faaliyetler için uygunluk ölçütleri belirleyebilecek ve onaya tabi tutabilecek.

 

DENETÄ°M VE YERÄ°NDE Ä°NCELEME

Düzenleme kapsamındaki faaliyetler ve yetkilendirilen kiÅŸiler Nükleer Düzenleme Kurumunun denetimine tabi olacak. Kurum, yetkilendirme kapsamında yetkilendirilen kiÅŸilerin yüklenici, alt yüklenici, tedarikçi ve alt tedarikçilerinin faaliyetlerini de denetleyebilecek.

Kurum denetim ve yerinde inceleme kapsamında, sonuçları itibarıyla kurum açısından baÄŸlayıcı olmayacak ÅŸekilde inceleme, araÅŸtırma, tespit ve raporlama yapmak üzere ihtisas sahibi kamu kurum ve kuruluÅŸları, özel hukuk tüzel kiÅŸileri ve gerçek kiÅŸilerden teknik destek hizmeti alabilecek.

Lisans verilen nükleer tesislerin ve radyoaktif atık tesislerinin sahalarında yapılacak yapılar hakkında Yapı Denetimi Hakkında Kanun hükümleri ile Ä°mar Kanunu'nun fenni mesuliyete iliÅŸkin hükümleri uygulanmayacak. Bu yapılara iliÅŸkin her türlü sorumluluk yetkilendirilen kiÅŸiye ait olacak. Bu yapıların denetimi Nükleer Düzenleme Kurumunca yapılacak. Bu durum yetkilendirilen kiÅŸinin sorumluluÄŸunu kısmen veya tamamen ortadan kaldırmayacak. Denetimler bu konuda ihtisas sahibi olan kamu kurum ve kuruluÅŸları ile birlikte de yapılabilecek. Kurumun bu kapsamdaki talepleri ihtisas sahibi kamu kurum ve kuruluÅŸları tarafından gecikmeksizin karşılanacak.

Nükleer Düzenleme Kurumunun denetimine ilave olarak yetkilendirilen tüzel kiÅŸiler, nükleer tesis veya radyoaktif atık tesisine iliÅŸkin yapıların denetimi de dahil olmak üzere kurum tarafından belirlenen faaliyetlerin üçüncü taraf gözetimi için yetkilendirilmiÅŸ ÅŸirketlerden hizmet alacak.

Denetime tabi olanlar, kurum denetçilerinin ve kurum tarafından görevlendirilen kiÅŸilerin görevlerini serbestçe ve zamanında yerine getirebilmeleri için gerekli ÅŸartları saÄŸlayacak ve koruyucu güvenlik tedbirlerini alacak.

Nükleer güvence denetimine tabi olanlar, Uluslararası Atom Enerjisi Ajansının Türkiye tarafından onaylanmış denetçileri tarafından yapılan denetimlerde, ilgili mevzuatta belirtilen yükümlülüklerini yerine getirecek. Bu denetimlere Nükleer Düzenleme Kurumu temsilcisi refakat edecek.

 

KURUM DENETÇÄ°LERÄ°

Kurum denetçileri, Nükleer Düzenleme Kurumunca belirlenen vasıfları taşıyan kurum personeli arasından Nükleer Düzenleme Kurulu tarafından yetkilendirilecek.

Kurum denetçileri ve denetime eÅŸlik etmek üzere görevlendirilen diÄŸer kurum personeli, denetim amacıyla ilgili yerlere veya tesislere girmek; faaliyetleri denetlemek ve yerinde incelemek; gerekli gördükleri kiÅŸilerle görüÅŸmek ve gerekli gördükleri hususlarda inceleme, araÅŸtırma ve soruÅŸturma yapmak; her türlü bilgi, belge ve kayıtları istemek, incelemek, inceletmek, alıkoymak veya suretini almak; herhangi bir malzeme veya numuneyi almak, aldırmak, alıkoymak, usulüne uygun olarak bertaraf etmek veya ettirmek; herhangi bir cihazı kullanarak ölçüm, analiz, muayene ve test yapmak veya yaptırmak; görsel, iÅŸitsel veya yazılı kayıt tutmak yetkisine sahip olacak.

Güvenlik veya emniyetin tehlikeye düÅŸtüÄŸü veya düÅŸebileceÄŸi ve müdahalenin gecikmesinde sakınca bulunan hallerde Nükleer Düzenleme Kurumu denetçisi, durumu kuruma ve yetkilendirilen kiÅŸiye derhal bildirecek. Bu durumda, kurum yetki verilen faaliyetin tamamının veya bir kısmının durdurulması veya sınırlanması da dahil olmak üzere gerekli tedbirleri aldırabilecek.

Kurum denetçisi, denetim sırasında gerekli hallerde mülki idare amirlerinden kolluk kuvveti talebinde bulunabilecek. Bu durumda mülki idare amirleri ve kolluk kuvvetleri kurum denetçilerine gereken desteÄŸi gecikmeksizin saÄŸlayacak.

 

RADYOAKTÄ°F ATIKLAR VE KULLANILMIÅž YAKITLAR

Türkiye'nin egemenlik alanı dışında yürütülen bir faaliyet sırasında ortaya çıkmış olan radyoaktif atıklar, Türkiye sınırları içine sokulamayacak.

Türkiye sınırları içinde üretilmiÅŸ ve kullanım süresi dolduÄŸunda menÅŸe ülkeye iade ÅŸartı ile ihraç edilmiÅŸ radyasyon kaynaklarına, radyoaktif atıkların transit geçiÅŸine ve doÄŸal radyoaktif maddelerin bulaÅŸmış olduÄŸu malzemenin ithalatına söz konusu hüküm uygulanmayacak.

Radyoaktif atıklar çevreye salınamayacak veya bırakılamayacak.

Yürütülen faaliyetlere iliÅŸkin ortaya çıkan kullanılmış yakıtların veya bertaraf hariç radyoaktif atıkların yönetiminde tüm sorumluluk faaliyet için yetkilendirilen kiÅŸiye ait olacak.

Tesislerde yürütülen herhangi bir faaliyet sonucu üretilen radyoaktif atıklar baÅŸka bir yetkilendirilen kiÅŸiye devredilene kadar tesiste depolanacak.

Nükleer santrallerde ortaya çıkan kullanılmış yakıtlar, iÅŸletme ömrü boyunca nükleer santral sahasında depolanacak.

Faaliyetleri sonucu kullanılmış yakıtı veya radyoaktif atığı üreten yetkilendirilen kiÅŸi, bunların tesis içinde veya tesis dışarısında her türlü taşınmasından sorumlu tutulacak. Ä°ÅŸletmeden çıkarma faaliyetleri sırasında ortaya çıkacak radyoaktif atıkların her türlü sorumluluÄŸu yetkilendirilen kiÅŸiye ait olacak.

Türkiye'nin egemenlik alanında yapılan faaliyetler neticesinde ortaya çıkan radyoaktif atıklar Türkiye Enerji, Nükleer ve Maden AraÅŸtırma Kurumu (TENMAK) tarafından bertaraf edilecek.

Sahipsiz radyoaktif madde tespit edildiÄŸi takdirde TENMAK, ilgili kurum ve kuruluÅŸlarla iÅŸ birliÄŸi yaparak gerekli tedbirleri alacak veya aldıracak, bertaraf dahil gerekli iÅŸ ve iÅŸlemleri yürütecek.

TENMAK, yetkilendirilen kiÅŸilerin görüÅŸlerini de alarak radyoaktif atıkların ve kullanılmış yakıtların yönetimine iliÅŸkin ulusal radyoaktif atık politikası ve stratejisinin belirlenmesine esas Ulusal Radyoaktif Atık Yönetim Planı Taslağı'nı, sonu 0 ve 5 ile biten yılların sonuna kadar hazırlayacak, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığına sunacak. Bakanlık, Nükleer Düzenleme Kurumunun görüÅŸünü alarak Ulusal Radyoaktif Atık Yönetim Planı'nı belirleyecek.

TBMM Genel Kurulunda kabul edilen Nükleer Düzenleme Kanunu Teklifi'ne göre, yetkilendirmeye tabi bir faaliyet sırasında radyoaktif atık üreten kiÅŸiler radyoaktif atık yönetimi özel hesabına, nükleer tesis, radyasyon tesisi ve radyoaktif atık tesislerini iÅŸletmek üzere yetkilendirilen kiÅŸiler ise iÅŸletmeden çıkarma özel hesaplarına belirlenecek tutarda ayrı ayrı katkı payı ödeyecek.

 

Bakanlık merkez muhasebe birimi nezdinde radyoaktif atık yönetimi özel hesabı ve iÅŸletmeden çıkarma özel hesapları açılacak. Özel hesaplar adına tahsil edilen gelirler amacı dışında kullanılamayacak.

Nükleer santraller için özel hesaplara ödenecek katkı payları üretilen birim elektrik (kWh) başına, teminat miktarları kurulu güç (MW) başına, diÄŸer tesis ve uygulamalar için ise özel hesaplara ödenecek katkı payları ile teminat miktarları, tesisin ve uygulamanın türü, atığın sınıfı, miktarı ve aktivitesi gibi hususlar dikkate alınarak Hesaplar Yönetim Kurulu tarafından belirlenecek. Özel hesaplara ödenecek katkı payları ile teminat miktarları her yıl gözden geçirilecek, öngörülen giderleri karşılayacak ÅŸekilde güncellenecek. Ancak uluslararası anlaÅŸmalarda bu fıkra kapsamında yer alan hususları düzenleyen hükümler saklı kalacak.

Radyoaktif atık yönetimi özel hesabı ve iÅŸletmeden çıkarma özel hesabının gelirleri, ödenecek katkı payları ve teminatlar, özel hesap gelirlerinin deÄŸerlendirilmesiyle elde edilen gelirler, bağış ve diÄŸer gelirlerden oluÅŸacak.

Radyoaktif atık yönetimi özel hesabından radyoaktif atık bertaraf tesisi kurulabilecek sahaların belirlenmesi ve ilgili saha çalışmaları, radyoaktif atık bertaraf tesisinin tasarımı, yetki alınması, inÅŸası, iÅŸletilmesi, bakımı, kapatılması ve düzenleyici kontrolden çıkarılması, belirtilen amaçlara yönelik araÅŸtırma ve geliÅŸtirme faaliyetleri, iÅŸlemlerini yapmak üzere Türkiye Enerji, Nükleer ve Maden AraÅŸtırma Kurumuna (TENMAK) ödeme yapılacak.

Ä°ÅŸletmeden çıkarma özel hesabından nükleer tesisler, radyasyon tesisleri ve radyoaktif atık tesislerinin iÅŸletmeden çıkarılması sırasında ortaya çıkan radyoaktif atıkların bertarafının maliyetleri de dahil olmak üzere iÅŸletmeden çıkarılması, tesis sahasının yeniden kullanım koÅŸullarıyla uyumlu hale getirilmesi, iÅŸlemlerini yapmak üzere, yetkilendirilen kiÅŸiye bu faaliyetleri için ödeme yapılacak.

 

Ä°ÅžLETMEDEN ÇIKARMA ÖZEL HESABI,

HER TESÄ°S Ä°ÇÄ°N AYRI TAKÄ°P EDÄ°LECEK

Hesaplar Yönetim Kurulu baÅŸkanı ve üyelerine yapılacak ödemeler ile özel hesapların iÅŸleyiÅŸine iliÅŸkin bağımsız denetim ve danışmanlık hizmetleri kapsamında yapılacak ödemeler, idari giderler ve yargılama giderleri ilgisine göre özel hesaplardan karşılanacak.

Radyoaktif atık ve iÅŸletmeden çıkarma özel hesabındaki meblağın, iÅŸletmeden çıkarma sırasında veya radyoaktif atık yönetimi ile ilgili öngörülenler dışında olabilecek masraflar nedeniyle ya da tesisin planlanandan erken iÅŸletmeden çıkarılması üzerine yetersiz kalması durumunda maliyetler yetkilendirilen kiÅŸi tarafından saÄŸlanan teminattan karşılanacak. Teminat yetersiz ise kalan miktar yetkilendirilen kiÅŸiden tahsil edilecek. Özel hesapta biriken meblaÄŸ dikkate alınarak söz konusu teminat miktarı yetkilendirilen kiÅŸinin talebi üzerine yeniden belirlenecek.

Tesislerin iÅŸletilmesine yönelik yetkilendirme için baÅŸvuru yapan kiÅŸiler iÅŸletmeden çıkarmaya iliÅŸkin maliyet planını ilgili bakanlığa sunacak. Ä°ÅŸletmeden çıkarma özel hesabı her bir tesis için ayrı ayrı takip edilecek.

Özel hesaplarda toplanan gelirler, Kamu Finansmanı ve Borç Yönetiminin Düzenlenmesi Hakkında Kanun kapsamı dışında olacak.

 

Süresinde ödenmeyen katkı payları, Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun'a göre takip ve tahsil edilecek. Vergi dairesince tahsil edilen tutarlar tahsil edildiÄŸi tarihi izleyen ayın sonuna kadar özel hesaplara aktarılacak.

 

HESAPLAR YÖNETÄ°M KURULU

Özel hesapların gelirlerini yönetmek ve özel hesaplardan yapılacak ödemeleri onaylamak üzere Hesaplar Yönetim Kurulu, bakanlık ve Hazine ve Maliye Bakanlığından ikiÅŸer temsilci, TENMAK'tan bir temsilci ve bu kurumların dışında toplam sayısı üçü geçmemek üzere Türkiye sınırları dahilinde nükleer santral iÅŸleten tüzel kiÅŸilerin birer temsilcisi ile diÄŸer tesis ve uygulamalar için bir temsilciden oluÅŸacak.

Temsilci seçilebilmek için Devlet Memurları Kanunu'nda belirtilen devlet memurluÄŸuna atanabilme genel ÅŸartlarını taşımak, en az dört yıl süreli yükseköÄŸrenimi tamamlamak ve kamuda ve/veya özel sektörde alanında en az beÅŸ yıl çalışmış olmak gerekecek. Bakanlık temsilcilerinden birisi baÅŸkan olarak görev yapacak.

Hesaplar Yönetim Kurulu üyelerinin görev süreleri üç yıl olacak. Görev süresi sona eren üyeler yeniden görevlendirilebilecek.

Hesaplar Yönetim Kurulu baÅŸkanı ve üyelerine, görev yapılan toplantılar için her ay toplam (20 bin) gösterge rakamının memur maaÅŸ katsayısıyla çarpımı sonucu bulunacak tutar kadar huzur hakkı ödenecek.

Tesisin erken iÅŸletmeden çıkarılması ihtimaline karşı radyoaktif atık yönetimi ve iÅŸletmeden çıkarma için gerekli maliyetlerin karşılanabileceÄŸine iliÅŸkin teminatın yeterliliÄŸi Hesaplar Yönetim Kurulu tarafından kuruma bildirilmeden tesisin iÅŸletilmesine yönelik yetkilendirme yapılamayacak.

 

NÜKLEER ZARARLAR

Nükleer zararlara iliÅŸkin hukuki sorumluluk da düzenleniyor. Buna göre, nükleer hadiselerden kaynaklanan nükleer zararlar hakkında bu kanunda hüküm bulunmayan hallerde Paris SözleÅŸmesi hükümleri uygulanacak.

Bir nükleer tesis dışında ve üretiminin son aÅŸamasına gelmiÅŸ endüstriyel, ticari, tarımsal, tıbbi, bilimsel ya da eÄŸitimsel amaçlarla kullanılan veya kullanılacak olan radyoizotoplardan veya Paris SözleÅŸmesi çerçevesinde belirlenen sınırların altındaki miktar ve aktivitedeki nükleer maddelerden kaynaklanan zararlar bu bölümün kapsamı dışında olacak.

Nükleer hadiselerden kaynaklanan nükleer zararlar hakkında kurum tarafından veya ülkesindeki makamlar tarafından bir nükleer tesisi iÅŸletmek üzere yetkilendirilmiÅŸ tüzel kiÅŸi, nükleer tesis iÅŸletmek için verilecek lisans alınmadan önceki dönemde nükleer tesisi kuran tüzel kiÅŸi, nükleer tesisi iÅŸletmek için verilen lisans iptalinden sonra yeni bir iÅŸleten belirlenene kadar olan dönemde lisansı iptal edilen tüzel kiÅŸi iÅŸleten olarak kabul edilecek.

Ä°ÅŸleten, nükleer zararlardan ve tazminatların ödenmesinden, nükleer hadisenin meydana gelmesinde kendisinin, personelinin ve tesisle ilgili teknoloji, mal ve hizmet saÄŸlayanlar herhangi bir kusurunun olup olmadığına bakılmaksızın sorumlu tutulacak.

Ä°ÅŸleten, doÄŸrudan bir silahlı çatışma, hasmane hareketler, iç savaÅŸ ya da ayaklanmadan dolayı meydana gelen bir nükleer hadiseden kaynaklanan nükleer zarardan sorumlu olmayacak.

Ä°ÅŸleten, bir nükleer hadisenin neden olduÄŸu nükleer zararların tazminine iliÅŸkin olarak sadece Paris SözleÅŸmesi ve bu bölüm hükümleri kapsamında sorumlu olacak.

 

Ä°ÅŸletenin kurumdan almış olduÄŸu yetkinin iptal edilmiÅŸ veya askıya alınmış veya kısıtlanmış olması, iÅŸletenin bu bölüm kapsamındaki sorumluluklarını ortadan kaldırmayacak.

Ä°ÅŸletenin, nükleer zarara neden olan nükleer hadisenin, nükleer zarar gören kiÅŸinin kastından ya da ağır ihmalinden meydana geldiÄŸini ispat etmesi halinde iÅŸleten, sadece nükleer zarar gören bu kiÅŸiye karşı yetkili mahkemenin kararıyla kısmen veya tamamen sorumluluktan kurtulabilecek.

Bu bölümün uygulanmasında aynı sahada bir iÅŸleten tarafından iÅŸletilen birden fazla nükleer tesis tek bir tesis olarak kabul edilecek.

 

Ä°ÅžLETENÄ°N SORUMLULUK SINIRLARI

Ä°ÅŸletenin sorumluÄŸu sınırları bölümünde ise her bir nükleer hadise için iÅŸletenin sorumluluk miktarları düzenleniyor.

Buna göre termal gücü 10 megavatın üzerinde olan nükleer reaktörler ile kurum tarafından nükleer tesis iÅŸletmek için verilecek lisans öncesi yapılacak deÄŸerlendirme ile belirlenecek diÄŸer nükleer tesisler için 700 milyon avro, bu kapsama girmeyen nükleer tesisler için 70 milyon avro, nükleer maddelerin taşınması için 80 milyon avro, nükleer maddelerin Türkiye sınırları dahilinde yapılacak transit geçiÅŸleri için 700 milyon avro ile sınırlı olacak.

Belirlenen sorumluluk miktarları, diÄŸer ülkelerde meydana gelen zararlar ile ilgili olarak, karşılıklılık ilkesi çerçevesinde, o ülkede nükleer hadiseden doÄŸan nükleer zararlar için uygulanan sorumluluk miktarı ile sınırlı olarak uygulanacak.

 

Ä°ÅžLETENLER, 80 MÄ°LYON AVRO TUTARINDA SÄ°GORTA YAPTIRACAK

Ä°ÅŸletene sigorta yaptırma veya teminat gösterme zorunluluÄŸu getiriliyor.

Buna göre iÅŸletenler, her bir nükleer tesis veya taşıma faaliyeti için belirlenen üst sınır tutarında ve kurum tarafından belirlenen zamanda ve ÅŸartlara uygun sigorta yaptırmak veya baÅŸkaca bir teminat göstermek zorunda olacak.

Nükleer maddelerin Türkiye’nin egemenlik alanında yapılacak transit geçiÅŸlerinde iÅŸleten, 80 milyon avro tutarında sigorta yaptıracak veya teminat gösterecek.

Teklifte belirtilen sigorta ya da teminat, kuruma yazılı olarak en az 2 ay önce sigorta ÅŸirketi veya nükleer sigorta havuzu ya da teminat veren tarafından bildirimde bulunulmadan askıya alınamayacak veya iptal edilemeyecek. Söz konusu sigorta ya da teminatın nükleer maddelerin taşınmasına iliÅŸkin olması halinde sigorta ya da teminat taşıma sırasında askıya alınamayacak veya iptal edilemeyecek.

Yaptırılan sigorta ya da gösterilen teminat sadece bir nükleer hadise durumunda nükleer zararın tazmini için kullanılabilecek.

Ä°ÅŸletenin Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu uyarınca merkezi yönetim kapsamındaki kamu idaresi ya da sermayesinin tamamının kamuya ait olması halinde, iÅŸleten sigorta yaptırma veya teminat gösterme yükümlülüÄŸünden muaf tutulabilecek. Bu durumda nükleer hadise sonucu meydana gelen nükleer zararın devlet tarafından ne ÅŸekilde taahhüt edileceÄŸine iliÅŸkin usul ve esaslar, CumhurbaÅŸkanı kararıyla belirlenecek.

 

NÄ°KLEER SÄ°GORTA HAVUZU KURULACAK

Ä°ÅŸletenin belirlenen yükümlülüklerine sigorta saÄŸlanabilmesi amacıyla bir nükleer sigorta havuzu kurulacak.

Ä°ÅŸleten belirlenen sigorta ya da teminat yükümlülüklerini yurt içinden veya uluslararası piyasalardan kısmen veya tamamen saÄŸlayabileceÄŸi gibi nükleer sigorta havuzundan da sigorta yapılmasını talep edebilecek.

Ä°ÅŸletenin sigorta ya da teminat bulamaması veya iÅŸleten tarafından sunulan sigorta ya da teminatın belirlenen miktarlardan az olması durumunda eksik kalan miktar, CumhurbaÅŸkanınca belirlenecek usul ve esaslara göre karşılanacak.

Bir nükleer hadise sonrasında mevcut sigorta ya da teminatın belirlenen miktarları karşılamaması durumunda eksik kalan miktar, CumhurbaÅŸkanınca belirlenecek usul ve esaslarla karşılanacak ve iÅŸletene rücu edilecek.

TBMM Genel Kurulunda kabul edilen Nükleer Düzenleme Kanunu Teklifi'ne göre, nükleer zararın tazmini ÅŸekli ve tutarı kusursuz ve münhasır sorumluluk ilkesi esas alınarak Türk Borçlar Kanunu hükümleri uyarınca tayin edilecek.

Nükleer zarar gören kiÅŸiye sosyal sigortalar, özel sigortalar ve genel saÄŸlık sigortasına iliÅŸkin mevzuat uyarınca ayrıca yapılan ödemeler nükleer zarar görenin bu bölümde yer alan hükümler uyarınca alacağı tazminat tutarından düÅŸülecek.

Nükleer zarar gören kiÅŸiler, zararlarının tazminini, sorumluluk sınırları içinde doÄŸrudan iÅŸletenden talep edebilecekleri gibi sigortacıdan, nükleer sigorta havuzundan ve diÄŸer teminat verenlerden de talep edebilecek.

Nükleer zararın belirtilen sorumluluk miktarı sınırlarını aÅŸmasının beklendiÄŸi durumlarda nükleer hadisenin meydana geldiÄŸi tarihten itibaren en geç 2 ay içinde CumhurbaÅŸkanınca nükleer hadise sonucu meydana gelen nükleer zararların tazmini için nükleer zarar görenler tarafından yapılan baÅŸvuruları deÄŸerlendirmek ve baÅŸvurular hakkında karar vermek üzere Nükleer Zarar Tespit Komisyonu kurulacak. Komisyonun giderleri Bakanlık bütçesinden karşılanacak.

 

NÜKLEER ZARAR TAZMÄ°NÄ°

Komisyon kurulması halinde, nükleer hadise sonucu meydana gelen nükleer zararlar komisyon marifetiyle tazmin edilecek.

Ä°ÅŸletenin sorumluluk sınırına giren tutar, Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından iÅŸletenden veya onun sigortacısından ya da iÅŸleten tarafından gösterilen teminatın paraya çevrilmesi suretiyle tahsil edilecek.

Komisyon, yapacağı ilanlarla en az bir yıllık bir süre tanıyarak ve sürenin bitiÅŸ tarihini belirleyerek, nükleer zarar gören kiÅŸilerin komisyona veya belirleyeceÄŸi diÄŸer makamlara baÅŸvurmalarını isteyecek.

Nükleer zarar gören kiÅŸiler tarafından komisyon kurulmadan önce nükleer zararların tespiti veya tazmini amacı ile açılmış olan davalarda, mahkemece karar verilmesine yer olmadığına ve tarafların yaptıkları masrafların üzerinde bırakılmasına dosya üzerinden kesin olarak karar verilecek, vekalet ücretine hükmedilmeyecek.

Bu dosyalar yeni bir baÅŸvuru ÅŸartı aranmaksızın incelenmek üzere komisyona gönderilecek.

Usulüne uygun baÅŸvuru yapanlara ödenecek tazminatların toplam tutarının sorumluluk miktarı sınırı aÅŸan durumlarda komisyon, sorumluluk miktar sınırını teÅŸkil eden meblağı paylaÅŸtıracak bir ödeme planı yapacak. Ödeme planında, can kaybı veya kiÅŸilerin saÄŸlığına verilen zararlar öncelikle tazmin edilecek. Sorumluluk miktarı sınırının aşıldığı kısım için CumhurbaÅŸkanı uygun göreceÄŸi tedbirleri alacak.

Komisyon tarafından verilen kararlara karşı Ankara Ä°dare Mahkemelerinde dava açılabilecek.

Komisyon, yedi üyeden oluÅŸacak, üyeler, kamu görevlileri arasından cumhurbaÅŸkanı tarafından belirlenecek.

 

RÜCU HAKKI

Ä°ÅŸleten, sigortacı, nükleer sigorta havuzu, diÄŸer teminat verenler ve devlet, nükleer zararı ortaya çıkaran nükleer hadiseye kasıtlı olarak sebep olan gerçek kiÅŸiye karşı rücu hakkına sahip olacak.

Ä°ÅŸletenin, aralarındaki sözleÅŸmede açıkça belirtildiÄŸi takdirde, sözleÅŸmede belirtilen kapsam ve ÅŸekilde sözleÅŸme yaptığı kiÅŸiye karşı da rücu hakkı bulunacak.

Nükleer zararların karşılandığı haller hariç, tazminat talepleri nükleer zarar gören kiÅŸinin zararı ve sorumlusunu öÄŸrendiÄŸi tarihten itibaren belirlenen zaman aşımı süresi henüz tamamlanmamışsa 3 yıl geçmekle zaman aşımına uÄŸrayacak.

Can kaybı ile kiÅŸilerin saÄŸlığına verilen zararlarla ilgili tazminat talepleri, nükleer hadisenin gerçekleÅŸtiÄŸi tarihten itibaren 30 yılın, diÄŸer nükleer zararlarla ilgili tazminat talepleri nükleer hadisenin gerçekleÅŸtiÄŸi tarihten itibaren 10 yılın geçmesiyle zaman aşımı olacak.

Rücu hakkı, rücu hakkına sahip kiÅŸinin rücu edeceÄŸi kiÅŸiyi öÄŸrenmesinden ve tazminatı ödemesinden itibaren 3 yılın ve her halde tazminatın tamamının ödendiÄŸi tarihten baÅŸlayarak 10 yılın geçmesiyle zaman aşımına uÄŸrayacak.

 

TÜRKÄ°YE CUMHURÄ°YETÄ° MAHKEMELERÄ° YETKÄ°LÄ° OLACAK

Türkiye Cumhuriyeti egemenlik alanında gerçekleÅŸen bir nükleer hadiseyle ilgili olarak veya Paris SözleÅŸmesi ve Türkiye'nin tarafı olduÄŸu Viyana ve Paris SözleÅŸmelerinin Uygulanmasına Ä°liÅŸkin Ortak Protokol uyarınca Türk mahkemelerinin yargılama yetkisinin söz konusu olduÄŸu hallerde sadece Türkiye Cumhuriyeti mahkemeleri yetkili olacak.

Türkiye Cumhuriyeti mahkemelerinin yetkili olması halinde Ankara mahkemeleri kesin yetkili olacak. Nükleer Zarar Tespit Komisyonu kurulmaması halinde mahkeme, belirlenen sorumluluk sınırını aÅŸmayacak ÅŸekilde, nükleer zarar gören kiÅŸilere geçici ödeme yapılmasına karar verebilecek.

 

NÜKLEER DÜZENLEME KURUMU

Nükleer Düzenleme Kurumuna düzenleyici faaliyetlerini zafiyete uÄŸratacak, bu faaliyetlerle çeliÅŸecek veya faaliyetlerini etkin bir ÅŸekilde yürütmesini engelleyecek yükümlülükler verilemeyecek.

Kurum, Kurul kararı ile 5 yıla kadar yıllara sari yüklenmelere ait sözleÅŸmeler yapabilecek.

Kurumda, Nükleer Düzenleme Uzmanı ve Uzman Yardımcısı istihdam edilecek.

Kurumun görev alanı ile ilgili özel bilgi ve ihtisas gerektiren konularda yerli ve yabancı uzmanlar sözleÅŸmeli personel olarak çalıştırılabilecek.

SözleÅŸmeli personel olarak istihdam edilecek yabancı uzmanlar ile yurt dışında nükleer enerji alanında fiilen en az 5 yıl çalışmış yerli uzmanlara verilecek her türlü ödemeler dahil ücretler, sözleÅŸmeli personel için uygulanmakta olan sözleÅŸme ücreti tavanının 14 katını aÅŸmamak üzere CumhurbaÅŸkanınca tespit edilecek.

Kurul BaÅŸkan ve üyeleri, görevlerinin devamı süresince görevlerini tam bir dikkat, dürüstlük ve tarafsızlık ile yürüteceklerine, kanun hükümlerine aykırı hareket etmeyeceklerine ve ettirmeyeceklerine dair Yargıtay Birinci BaÅŸkanlık Kurulu huzurunda yemin edecek.

 

NÜKLEER TEKNÄ°K DESTEK ANONÄ°M ŞİRKEYÄ° KURULACAK

Kurumun görevlerini yerine getirirken ihtiyaç duyacağı her türlü analiz, danışmanlık, gözetim, inceleme, araÅŸtırma, muayene, test, kontrol, eÄŸitim ve sertifikalandırma gibi teknik destek hizmetlerini saÄŸlamak amacıyla, baÅŸlangıç sermayesi 1 milyon Türk Lirası olan ve Kurum tarafından ödenen, paylarının en az yüzde 51'i Kuruma ait olan, Nükleer Teknik Destek Anonim Åžirketi (NÜTED) unvanı altında özel hukuk tüzel kiÅŸiliÄŸini haiz bir anonim ÅŸirket kurulacak.

Kurumun uygun bulması durumunda NÜTED AÅž, üçüncü kiÅŸilere yurt içinde ve yurt dışında hizmet verebilecek.

Kamu kurum ve kuruluÅŸlarına personel alınmasına dair ilgili mevzuat hükümleri NÜTED AÅž tarafından istihdam edilecek personel hakkında uygulanmayacak.

 

CEZA HÜKÜMLERÄ°

Kanun ile nükleer enerji ve iyonlaÅŸtırıcı radyasyona iliÅŸkin ceza hükümleri de düzenleniyor.

Nükleer tesis, radyasyon tesisi veya radyoaktif atık tesisini geçerli bir lisansa sahip olmaksızın iÅŸletenler 4 yıldan 8 yıla kadar hapis ve 5 bin gün adli para cezası ile; radyasyon uygulamalarını geçerli bir lisansa sahip olmaksızın yürütenler 1 yıldan 4 yıla kadar hapis ve bin gün adli para cezası ile; nükleer tesis, radyasyon tesisi veya radyoaktif atık tesislerine iliÅŸkin Kurumdan izin alınması gereken faaliyetleri geçerli bir izne sahip olmaksızın yürütenler 2 yıldan 5 yıla kadar hapis ve 3 bin gün adli para cezası ile cezalandırılacak.

Faaliyete iliÅŸkin yükümlülükleri sona ermeden, faaliyetin yürütüldüÄŸü yeri veya tesisi, nükleer maddeyi, radyoaktif kaynağı veya radyoaktif atığı sahipsiz kalacak ÅŸekilde terk edenler 3 yıldan 8 yıla kadar hapis ve 5 bin gün adli para cezasına çarptırılacak.

Nükleer madde, radyoaktif kaynak ve radyoaktif atıkları; cebir, tehdit, hile veyahut hukuka aykırı baÅŸka bir davranış ile elde eden kiÅŸilere, fiil daha ağır bir cezayı gerektiren bir suç teÅŸkil etmediÄŸi takdirde 5 yıldan 15 yıla kadar hapis ve 10 bin gün adli para cezası uygulanacak.

Nükleer madde, radyoaktif kaynak veya radyoaktif atıkların kaybolmasına, çalınmasına veya yetkisiz kiÅŸilerin eline geçmesine ihmal göstererek veya dikkat ve özen yükümlülüÄŸüne aykırı olarak neden olan kiÅŸiler, 2 yıldan 5 yıla kadar hapis cezası alacak.

Radyoaktif atıkları veya kullanılmış yakıtları Türkiye Cumhuriyeti sınırları içerisine sokan kiÅŸiler 5 yıldan 10 yıla kadar hapis ve 5 bin gün adli para cezası ile cezalandırılacak.

Nükleer tesislere, radyasyon tesislerine, radyoaktif atık tesislerine ve nükleer madde, radyoaktif kaynak veya radyoaktif atıklara yetkisiz müdahalede bulunan, saldıran, zarar veren veya bunları sabote eden kiÅŸiler 5 yıldan 15 yıla kadar hapis ve 10 bin gün adli para cezasına çarptırılacak.

Nükleer tesisler, radyasyon tesisleri, radyoaktif atık tesisleri ile nükleer madde, radyoaktif kaynak veya radyoaktif atıklara iliÅŸkin yazılımlara yetkisiz müdahalede bulunan, saldıran, zarar veren veya bunları sabote eden kiÅŸiler 3 yıldan 10 yıla kadar hapis ve 10 bin güne kadar adli para cezası alacak.

Nükleer tesis, radyasyon tesisi veya radyoaktif atık tesisini cebir veya tehdit kullanarak ya da hukuka aykırı baÅŸka bir davranışla ele geçiren, zapt eden veya kontrolü altına alan kiÅŸilere 12 yıldan 20 yıla kadar hapis cezası uygulanacak.

Nükleer silah ya da radyolojik silah imal eden, radyoaktif maddeleri bu amaçla bulunduran, kullanan, kullanımını yaygınlaÅŸtıran veya bunları ticaretini yapan kiÅŸiler 25 yıldan 30 yıla kadar hapisle cezalandırılacak.

Bu fiillerin gerçek veya tüzel kiÅŸiyi, uluslararası bir örgütü veya bir devleti bir fiili yapmaya veya yapmaktan kaçınmaya zorlamak amacıyla gerçekleÅŸtirilmesi halinde verilecek ceza fiilin ağırlığına göre yarısından iki katına kadar, bu fiillerin bir örgüt faaliyeti çerçevesinde iÅŸlenmesi halinde yarısından bir katına kadar artırılacak.

TBMM Genel Kurulunda kabul edilen Nükleer Düzenleme Kanunu ile nükleer enerji ve iyonlaÅŸtırıcı radyasyona iliÅŸkin idari yaptırımlar düzenleniyor.

Bir nükleer tesisin geçerli bir lisansa sahip olmaksızın iÅŸletilmesi durumunda 2 milyon 733 bin ila 136 milyon 623 bin lira, radyoaktif atık tesisleri ve radyasyon tesislerinin geçerli bir lisansa sahip olmaksızın iÅŸletilmesi durumunda 1 milyon 367 bin ila 13 milyon 663 bin lira, radyasyon uygulamalarının geçerli bir lisansa sahip olmaksızın yürütülmesi durumunda 28 bin ila 274 bin lira idari para cezası uygulanacak.

Ä°zin alınması gereken faaliyetlerden; tesislere iliÅŸkin olanların izin alınmaksızın yürütülmesi durumunda 137 bin ila 638 bin, diÄŸerlerinin izin alınmaksızın yürütülmesi durumunda 10 bin ila 45 bin, yetki belgesi alınması gereken faaliyetlerin yetki belgesi alınmaksızın yürütülmesi halinde 5 bin ila 200 bin lirası idari para cezası kesilecek.

Nükleer tesislere iliÅŸkin mevzuat veya yetki koÅŸullarına, Nükleer Düzenleme Kurumu kararlarına ve talimatlarına aykırı hareket edildiÄŸinin tespit edilmesi halinde, 274 bin ila 2 milyon 733 bin, radyoaktif atık tesisleri ve radyasyon tesislerine iliÅŸkin mevzuat veya yetki koÅŸullarına, Kurum kararlarına ve talimatlarına aykırı hareket edildiÄŸinin tespit edilmesi halinde 137 bin ila 638 bin, diÄŸer faaliyetlere iliÅŸkin mevzuat veya yetki koÅŸullarına, Kurum kararlarına ve talimatlarına aykırı hareket edildiÄŸinin tespiti halinde 4 bin ila 28 bin lirası idari para cezası uygulanacak.

Yetkilendirilen kiÅŸi tarafından Kuruma gerçeÄŸe aykırı belge sunulması, yanıltıcı bilgi verilmesi veya yetkilendirme yapılmasını etkileyecek yetki koÅŸullarındaki deÄŸiÅŸikliklerin bildirilmemesi halinde, ceza hükümleri saklı kalmak kaydıyla, nükleer tesisler için yetkilendirilen kiÅŸi 2 milyon 733 bin ila 136 milyon 623 bin, radyoaktif atık tesisleri ve radyasyon tesisleri için 1 milyon 367 bin ila 13 milyon 663 bin, diÄŸer faaliyetler için 28 bin ila 274 bin lira idari para cezası ödeyecek.

Aykırılıkların Kurum tarafından verilen süre içinde giderilmemesi halinde idari para cezaları, her defasında bir önceki cezanın iki katı tutarında olacak.

Gerçek dışı belgenin, yanıltıcı bilginin veya yetki koÅŸullarındaki deÄŸiÅŸikliÄŸin yetkilendirmeye esas teÅŸkil etmesi ve düzeltilmesinin mümkün olmadığının tespit edilmesi halinde ise idari para cezasına ek olarak yetki askıya alınacak, kısıtlanacak veya iptal edilecek.

 

HALK VEYA ÇEVRE SAÄžLIÄžINA TEHDÄ°TTE CEZA BÄ°R KAT ARTIRILACAK

Bu fiillerin halk veya çevre saÄŸlığına ve güvenliÄŸine tehdit oluÅŸturacak ÅŸekilde tahribata yol açtığının tespiti halinde uygulanacak idari para cezası bir kat artırılacak. Kurum, idari para cezasına ek olarak, fiillerin halk ve çevre üzerinde oluÅŸturduÄŸu riskin devamı süresince lisans veya izni kısıtlayabilecek askıya alabilecek. Kurum, fiillerin halk ve çevre üzerinde oluÅŸturduÄŸu riskin ağırlığına göre lisansı veya izni iptal edebilecek.

Sigorta yaptırma veya teminat gösterme yükümlülüÄŸünü yerine getirmeyen iÅŸletenlere, sorumluluk sınırının binde üçü kadar idari para cezası kesilecek.

Sigorta yaptırma veya teminat gösterme zorunluluÄŸu ile ilgili hükümlere aykırı hareket edildiÄŸinin tespit edilmesi halinde ilgili nükleer faaliyetin yürütülmesi için gerekli olan lisans ve izinler, sigorta yaptırma veya teminat gösterme veya süresi dolan sigorta poliçesini veya teminatı yenileme yükümlülüÄŸü yerine getirilene kadar Kurum tarafından askıya alınacak. Askıya alınma tarihinden itibaren bir yıl, yetkilendirilen kiÅŸi tarafından gerekçelendirilmesi ve gerekçenin Kurum tarafından uygun bulunması halinde 3 yıl içinde söz konusu yükümlülüÄŸün yerine getirilmemesi halinde lisans ve izinler iptal edilecek.

Bir yetkilendirmenin iptal edilmesi halinde, iptal tarihinden baÅŸlamak üzere; yetki belgesi alınması gereken faaliyetler için 3 ay, izin alınması gereken faaliyetler için 6 ay, lisans alınması gereken faaliyetler için bir yıl süre ile iptal edilen yetkilendirmeye konu faaliyet için aynı kiÅŸi tarafından yeniden yetkilendirme baÅŸvurusunda bulunulamayacak ve Kurum tarafından bu kiÅŸilere yetki verilmeyecek.

 

İDARİ PARA CEZALARI, TEBLİĞİNDEN

Ä°TÄ°BAREN BÄ°R AY Ä°ÇÄ°NDE ÖDENECEK

Ä°dari para cezaları, tebliÄŸinden itibaren bir ay içinde ödenecek. Bu para cezalarına karşı 30 gün içinde idare mahkemelerinde dava açılabilecek.

Aykırılığı oluÅŸturan fiilin, iÅŸlendiÄŸi tarihten itibaren 2 yıl içinde aynı kiÅŸi tarafından tekrar iÅŸlenmesi halinde idari para cezası her defasında bir kat artırılarak uygulanacak. Bu cezaların verildiÄŸi tarihten itibaren iki yıl içinde idari para cezası verilmesini gerektiren aynı fiil tekrar iÅŸlenmediÄŸi takdirde önceki cezalar tekrarda esas alınmayacak.

Bu Kanunun uygulanmasında nükleer santrallerin kurulmasına ve iÅŸletilmesine dair iÅŸ birliÄŸine iliÅŸkin uluslararası anlaÅŸmalarda yer alan özel hükümler saklı olacak.

İdari yaptırımlar hakkında karar vermek hususunda Kurul yetkili olacak. Kurul, idari para cezası, yetkinin kısıtlanması, askıya alınması veya iptali idari yaptırımlarını birlikte ya da ayrı ayrı uygulayabilecek.

Mevzuatta nükleer enerji ve radyasyonun kullanımını içeren faaliyetlerin düzenleyici kontrolü ile ilgili olarak kapatılan Türkiye Atom Enerjisi Kurumuna yapılan atıflar Kuruma yapılmış sayılacak.

Nükleer Düzenleme Kurumunun düzenleme ve denetlemeye iliÅŸkin mal, hizmet ve danışmanlık hizmeti alımları, nükleer santral projeleri kapsamında saha ve fizibilite çalışmaları ile ilgili etüt, hizmet ve danışmanlık hizmeti alımları, Türkiye Enerji, Nükleer ve Maden AraÅŸtırma Kurumunun yürüttüÄŸü ve desteklediÄŸi araÅŸtırma ve geliÅŸtirme projeleri için gerekli olan mal ve hizmet alımları ile bu projelerle doÄŸrudan baÄŸlantılı olan ve projenin yürütülmesi için zorunluluk arz eden yapım iÅŸleri ile Hesaplar Yönetim Kurulunun radyoaktif atık yönetimi özel hesabı ve iÅŸletmeden çıkarma özel hesabı ile ilgili danışmanlık hizmet alımları, ceza ve ihalelerden yasaklama hükümleri hariç, Kamu Ä°hale Kanunu'na tabi olmayacak.

Kanunun yürürlüÄŸe girdiÄŸi tarihe kadar yapılmış olan tüm yetkilendirmeler geçerliliÄŸini sürdürecek ve yetkilendirilmiÅŸ kiÅŸilerin yükümlülükleri Kuruma karşı devam edecek. Kurum yetkilendirilmiÅŸ kiÅŸilere bu kanuna uyum amacıyla kurul kararı ile ek yükümlülükler getirebilecek, bu yükümlülüklerin yerine getirilmesi için üç yıla kadar ek süre tanıyabilecek.

Giderlerini karşılayacak düzeyde gelir elde edinceye kadar radyoaktif atık yönetimi özel hesabına, kanun yürürlüÄŸe girdiÄŸi tarihten itibaren 5 yıla kadar, Bakanlık bütçesine bu amaçla tahsis edilen ödenekten borç olarak mali kaynak aktarılabilecek.

 

SULAMA BÄ°RLÄ°KLERÄ° YENÄ°LENEBÄ°LÄ°R ENERJÄ° TESÄ°SÄ° KURABÄ°LECEK

 

​​​​​​Terfili sulamaların enerji giderlerinin karşılanması amacıyla DSÄ° Genel MüdürlüÄŸü tarafından lisanssız olarak kurulması ve iÅŸletilmesi öngörülen yenilenebilir enerji tesislerinin tanımladığı maddelere, sulama faaliyetini sahada bir fiil yürüten ve DSÄ°'nin uygun gördüÄŸü sulama birlikleri de ekleniyor.

Bu sayede DSÄ°'nin uygun gördüÄŸü ve bütçe imkanları uygun olan sulama birlikleri DSÄ°'ye tanınan hak ve yükümlülükler çerçevesinde enerji giderlerinin karşılanması amacıyla yenilenebilir enerji tesisi kurabilecek ve iÅŸletebilecek veya DSÄ° tarafından kurulan yenilenebilir enerji tesisleri sulama birliklerine devredilerek aynı koÅŸullarda iÅŸletebilmesi mümkün hale gelecek.

Ä°l özel idareleri tarafından kurulan tüzel kiÅŸiler, il özel idaresi tarafından iÅŸletilen basınçlı borulu sulama ÅŸebekesi veya klasik kanallı ÅŸebekeleri ile sadece sulama amacına hizmet eden ÅŸebekenin su kaynağı üzerinde teknik imkanın olması ve DSÄ° tarafından uygun bulunması halinde enerji üretim tesisi kurulabilecek.

Teklifin 27. maddesinde yapılan deÄŸiÅŸiklikle, ulusal veya uluslararası piyasalarda elektrik enerjisi üretimine girdi olan emtia fiyatlarının veya kaynak maliyetleri arasındaki farkların makul olmayan artışları nedeniyle arz güvenliÄŸinin veya tüketicilerin korunması amacıyla elektrik enerjisinin üretim maliyetleri dikkate alınarak her seferinde 6 ayı geçmemek üzere kaynak bazında tüketiciyi veya maliyeti yüksek üretimi destekleme bedeli belirlenebilecek.

Bu bedel üretim maliyeti düÅŸük üreticiden karşılanarak arz güvenliÄŸinin maliyeti yüksek üretimin veya tüketicilerin desteklenmesi amacıyla kullanılacak.